Natuurherstel buiten natuurgebieden: kansen voor volkstuinen

Natuurherstel begint bij een gezonde bodem, schoon water en voldoende leefruimte voor planten en dieren. Ook buiten beschermde natuurgebieden. Een nieuw rapport over Basiskwaliteit Natuur biedt daarvoor concrete handvatten. Voor volkstuinverenigingen vormt het een aanleiding om de natuurwaarde van hun tuinpark verder te versterken.

Op 20 oktober 2026 kondigde Samen voor Biodiversiteit het rapport Basiskwaliteit Natuur in het landelijk gebied: een uitwerking van condities aan. Het beschrijft welke omstandigheden nodig zijn om algemene planten- en diersoorten te behouden en te laten terugkeren. Provincies, gemeenten, waterschappen en beheerders kunnen de inzichten gebruiken bij beleid, inrichting en beheer.

Een gezonde basis voor alledaagse natuur

Basiskwaliteit Natuur draait om een eenvoudig uitgangspunt: algemene soorten moeten algemeen kunnen blijven of weer worden. Daarvoor moeten de basisvoorwaarden in hun leefomgeving op orde zijn. Denk aan de kwaliteit van bodem en water, geschikte begroeiing en verbindingen tussen leefgebieden.

Beschermde natuurgebieden alleen zijn daarvoor niet voldoende. Ook in gebieden waar mensen wonen, werken, voedsel verbouwen en recreëren, is ruimte nodig voor natuur.

Wat kunnen volkstuinverenigingen bijdragen?

Voor AVVN sluit deze benadering aan bij de inzet voor natuurlijk tuinieren. Volkstuinparken kunnen voedsel, schuilgelegenheid en voortplantingsplekken bieden aan allerlei dieren. Hoe groot die bijdrage is, hangt mede af van de inrichting en het beheer.

Een bloemrijke border is waardevol, maar ook wat daar omheen gebeurt telt mee. Zijn er gedurende het seizoen verschillende bloeiende planten? Blijven er plekken over waar dieren ongestoord kunnen overwinteren? Kunnen dieren zich verplaatsen tussen het tuinpark en het omliggende groen?

Tuinders en verenigingen kunnen hier samen aan werken. Bijvoorbeeld door:

• Gevarieerde beplanting aan te brengen, met inheemse soorten die passen bij de plek.
• Bladeren, holle stengels en snoeihout op geschikte plaatsen te laten liggen als schuil- en overwinteringsplek.
• Delen van het gemeenschappelijke groen op verschillende momenten te maaien.
• De bodem zoveel mogelijk bedekt te houden en zorgvuldig om te gaan met bemesting.
• Met gemeente of waterschap te bespreken hoe groen en water op het tuinpark aansluiten op de omgeving.

Niet iedere maatregel past op ieder tuinpark. Kijk daarom naar de bodem, de waterhuishouding, de aanwezige soorten en het omliggende landschap.

Neem de natuurwaarde mee in het gesprek

AVVN ziet in het rapport ook een aanknopingspunt voor gesprekken tussen volkstuinverenigingen en gemeenten. Welke rol kan het tuinpark spelen in het lokale netwerk van groen en water? Welke verbeteringen zijn mogelijk? En wie kan daarbij helpen?

Door zichtbaar te maken wat er al gebeurt en waar kansen liggen, kunnen verenigingen hun bijdrage concreet maken. Een inventarisatie van aanwezige soorten, een gezamenlijk beheerplan of samenwerking met een lokale natuurorganisatie kan daarbij helpen.

Zo wordt natuurlijk tuinieren een gezamenlijke aanpak waarmee het hele tuinpark bijdraagt aan een gezondere leefomgeving.

Meer weten? Lees de aankondiging van het rapport bij Samen voor Biodiversiteit. Daar vind je ook de verwijzing naar het rapport. Praktische informatie voor je tuin en vereniging vind je in de kennisbank van AVVN.