Waarom tuinieren goed is voor lichaam én geest

Even de dagelijkse drukte loslaten? De volkstuin helpt.

Na een drukke werkdag nog even naar de tuin. Onkruid wieden, planten water geven of genieten van de eerste tomaten aan de plant. Voor veel volkstuinders voelt het als een vanzelfsprekend onderdeel van de dag. Maar wist je dat tuinieren niet alleen ontspannend voelt, maar ook aantoonbaar goed is voor je gezondheid?

Steeds meer wetenschappelijke onderzoeken laten zien dat tuinieren een positieve invloed heeft op zowel lichaam als geest. De volkstuin is daarmee veel meer dan een plek om groenten, fruit en bloemen te kweken. Het is ook een plek waar je beweegt, ontspant, nieuwe energie opdoet en andere mensen ontmoet.

Tuinieren verlaagt stress

Dat tuinieren ontspannend werkt, is voor veel tuinders geen verrassing. Toch is het bijzonder dat dit ook wetenschappelijk is aangetoond.

Onderzoekers van Wageningen University & Research onderzochten wat er gebeurt nadat mensen een stressvolle opdracht uitvoeren. Een deel van de deelnemers ging vervolgens tuinieren, terwijl een andere groep een tijdschrift las. De uitkomst was duidelijk: de mensen die tuinierden voelden zich sneller ontspannen en hadden een sterkere daling van het stresshormoon cortisol dan de mensen die gingen lezen.

Het laat zien dat werken in het groen helpt om lichaam en geest sneller tot rust te brengen.

Gezond bewegen zonder dat het als sporten voelt

Tuinieren is bovendien een verrassend complete vorm van lichaamsbeweging. Spitten, schoffelen, harken, snoeien en water geven zorgen ervoor dat vrijwel het hele lichaam in beweging is.

Het mooie is dat tuinieren meestal niet als 'moeten' voelt. Je bent bezig met iets waar je plezier aan beleeft, terwijl je ongemerkt werkt aan je conditie, spierkracht en balans.

Juist voor mensen die minder snel gaan sporten, kan tuinieren een laagdrempelige manier zijn om actief te blijven.

Groen maakt gelukkig

Niet alleen bewegen is goed voor je gezondheid. Ook het contact met de natuur speelt een belangrijke rol.

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat mensen die regelmatig in een groene omgeving verblijven zich gelukkiger voelen, beter kunnen ontspannen en zich beter kunnen concentreren. De combinatie van frisse lucht, natuurlijke geluiden en het werken met planten heeft een positief effect op het mentale welzijn.

De volkstuin biedt precies die combinatie.

Een plek voor ontmoeting

Een volkstuin is meer dan een eigen stukje grond. Het is ook een ontmoetingsplek.

Even een praatje maken met een buurttuinder, elkaar helpen bij een klus of ervaringen uitwisselen over de beste manier om tomaten te kweken. Zulke ontmoetingen zorgen voor verbondenheid en versterken het gevoel onderdeel uit te maken van een gemeenschap.

Juist die sociale contacten zijn belangrijk voor ons welzijn. Zeker in een tijd waarin eenzaamheid en stress steeds vaker voorkomen.

Goed voor mens én maatschappij

De maatschappelijke waarde van volkstuinen wordt steeds duidelijker. Naast voedselproductie dragen volkstuinen bij aan gezondheid, biodiversiteit, klimaatadaptatie en sociale cohesie.

Daarmee sluiten volkstuinen aan bij verschillende Sustainable Development Goals (SDG's) van de Verenigde Naties, waaronder:

• SDG 3: Goede gezondheid en welzijn;
• SDG 11: Duurzame steden en gemeenschappen;
• SDG 13: Klimaatactie;
• SDG 15: Leven op het land.

Voor AVVN is dat een belangrijke boodschap. Volkstuinen zijn niet alleen waardevol voor de individuele tuinder, maar leveren ook een belangrijke bijdrage aan een gezonde, groene en leefbare samenleving.

De mooiste oogst

Wie een volkstuin heeft, oogst natuurlijk groenten, fruit of bloemen. Maar misschien is de belangrijkste oogst wel iets dat je niet direct kunt zien.

Rust. Ontspanning. Beweging. Gezondheid. Verbinding met de natuur én met elkaar.

Misschien is dat wel de grootste kracht van de volkstuin: je kweekt er niet alleen voedsel, maar ook welzijn.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek van onder andere Wageningen University & Research en internationale publicaties over de relatie tussen tuinieren, stress en gezondheid.

• Wageningen University & Research – Gardening promotes neuroendocrine and affective restoration from stress
• PubMed – Gardening promotes neuroendocrine and affective restoration from stress
• Van den Berg, A.E. et al. (2010). Green space as a buffer between stressful life events and health. Social Science & Medicine.
• Soga, K., Gaston, K.J. & Yamaura, Y. (2017). Gardening is beneficial for health: A meta-analysis.