Kinderen op de volkstuin: spelenderwijs leren over natuur

Een aardbei plukken die je zelf hebt zien groeien. Ontdekken welke beestjes onder een steen leven. Of vol spanning wachten tot het eerste groene sprietje boven de grond verschijnt. Op een volkstuin valt voor kinderen ontzettend veel te beleven. Zonder dat ze het zelf doorhebben, leren ze ondertussen over planten, dieren, voedsel en de seizoenen.

De tuin als natuurlijk klaslokaal

Kinderen zijn van nature nieuwsgierig. In een tuin krijgen ze alle ruimte om te kijken, voelen, ruiken en ontdekken. Waarom zit er een regenworm in de grond? Waar komen vlinders vandaan? Waarom groeit de ene plant in de zon en de andere juist beter in de schaduw?

Op zulke vragen hoeft niet altijd direct een antwoord te komen. Juist door zelf te onderzoeken en uit te proberen, ontdekken kinderen hoe de natuur werkt.

Een volkstuin is daarmee een prachtig natuurlijk klaslokaal. Niet met boeken en schermen, maar met aarde aan de handen en laarzen in de modder.

Zelf zaaien, zelf oogsten

Geef een kind een eigen stukje grond, een plantenbak of een paar potten en de kans is groot dat het enthousiasme vanzelf komt.

Kies vooral planten waarbij snel iets gebeurt. Radijsjes, tuinkers, sla, zonnebloemen, aardbeien en bijvoorbeeld doperwten zijn leuk om samen te zaaien of planten. Het verzorgen wordt vervolgens onderdeel van het avontuur: water geven, onkruid verwijderen en regelmatig kijken wat er veranderd is.

En dan komt natuurlijk het mooiste moment: zelf oogsten en proeven.

Zo ontdekken kinderen dat een aardbei niet in de supermarkt ontstaat en dat er heel wat gebeurt voordat een wortel op je bord ligt.

Op zoek naar kleine tuinbewoners

Een volkstuin draait natuurlijk om veel meer dan groenten en fruit. Overal leven dieren.

Ga samen eens op ontdekkingstocht. Welke vogels bezoeken de tuin? Kun je een lieveheersbeestje vinden? Welke insecten vliegen op de bloemen? En wat gebeurt er als je voorzichtig onder een steen of een stuk hout kijkt?

Met een vergrootglas wordt zo'n zoektocht nóg spannender.

Tegelijkertijd is het een mooie gelegenheid om te vertellen waarom al die dieren belangrijk zijn. Bijen en andere insecten helpen bijvoorbeeld bij de bestuiving, regenwormen dragen bij aan een gezonde bodem en vogels eten allerlei insecten.

Kinderen maken zo spelenderwijs kennis met biodiversiteit en zien dat alles in de natuur met elkaar samenhangt.

Een beetje geduld hoort erbij

In de tuin gebeurt veel, maar niet altijd meteen. Een zaadje heeft tijd nodig om uit te groeien tot een plant. Soms mislukt een oogst. Een slak kan 's nachts ineens een jonge plant hebben opgegeten en niet iedere zonnebloem wordt twee meter hoog.

Ook dat zijn waardevolle ervaringen.

Kinderen ontdekken dat de natuur zich niet volledig laat plannen. Ze leren verzorgen, wachten, opnieuw proberen en omgaan met kleine teleurstellingen. En hoe groter de voorpret, hoe mooier het uiteindelijk is als er wél iets lukt.

Maak tuinieren vooral leuk

Een middag op de volkstuin hoeft voor kinderen natuurlijk geen lesprogramma te worden. Het belangrijkste is dat ze plezier hebben en zelf mogen ontdekken.

Een paar eenvoudige ideeën:

• Geef kinderen een eigen stukje tuin om zelf in te richten.
• Maak samen een insectenhotel of vogelvoerplek.
• Organiseer een speurtocht naar bloemen, vogels en insecten.
• Laat ze aardbeien, tomaatjes of ander fruit en groenten plukken.
• Maak een modderkeuken met oude potten en keukengerei.
• Laat kinderen een tuindagboek bijhouden met tekeningen en foto's.
• Bouw samen een klein takkenrilletje of schuilplek voor dieren.
• Laat ze zaadjes verzamelen om het volgende seizoen opnieuw te gebruiken.

En ja: vies worden hoort erbij. Oude kleding en laarzen aan en ontdekken maar!

De volkstuin verbindt generaties

Volkstuinen hebben nog een bijzondere eigenschap: jong en oud komen er samen. Kinderen kunnen er tuinieren met hun ouders of grootouders, maar ontmoeten ook andere tuinders.

Daarmee wordt niet alleen kennis overgedragen, maar ook enthousiasme. Hoe snoei je een plant? Wanneer kun je aardappelen rooien? Waarom zetten we bepaalde bloemen tussen de groenten?

Veel van die kennis leer je niet uit een boek, maar door samen bezig te zijn.

Geef de liefde voor natuur door

Wie als kind ervaart hoe bijzonder het is om iets te zaaien, te zien groeien en uiteindelijk te oogsten, kijkt vaak anders naar natuur en voedsel.

De volkstuin biedt daarvoor volop mogelijkheden. Kinderen kunnen er bewegen, ontdekken, spelen en verantwoordelijkheid krijgen. Tegelijkertijd leren ze hoe belangrijk een gezonde bodem, planten, insecten en andere dieren zijn.

Daar is eigenlijk maar weinig voor nodig: een stukje groen, wat nieuwsgierigheid en vooral de vrijheid om zelf op ontdekking te gaan.